Punktem wyj艣cia by艂a ustawa z 1919 roku o pa艅stwowej wy艂膮czno艣ci poczty, telegrafu i telefonu. Przek艂adaj膮c na j臋zyk konkret贸w oznacza艂a ona m.in. formalnoprawny zakaz posiadania i eksploatacji przez osoby prywatne wszelkich urz膮dze艅 radiowych, nawet najprostszych. Nie zapominajmy, 偶e by艂o to tu偶 po zako艅czeniu I wojny 艣wiatowej i w rok po odzyskaniu niepodleg艂o艣ci, a tak偶e w obliczu nowych zmaga艅 wojennych z 1920 roku. Brak stabilizacji pa艅stwowej i gospodarczej by艂 g艂贸wn膮 przyczyn膮 tego stanu rzeczy, za艣 echa niedawnej wojny 艣wiatowej tkwi艂y 偶ywo w pami臋ci podsycane przez pi艣miennictwo francuskie, kt贸re sporo uwagi po艣wi臋ca艂o m.in. roli telegrafu bez drutu, znanego tam pod skr贸tem TSF (od s艂贸w "telegraph sans fil"), odpowiednika angielskiego okre艣lenia "wireless", tj. po prostu radio.
Sytuacja zmieni艂a si臋 na prze艂omie lat 1921 i 1922, kiedy zacz臋艂y powstawa膰 pierwsze w Europie rozg艂o艣nie radiowe, a wyraz "radio" systematycznie zmienia艂 swoje znaczenie z tajnej zazwyczaj informacji na publiczn膮 radiofoni臋, czyli tzw. broadcasting.
Te przemiany nie pozosta艂y bez wp艂ywu na dalsze losy radia w naszym kraju i stanowi膮 swoiste t艂o pocz膮tk贸w przysz艂ego kr贸tkofalarstwa, o kt贸rym w tzw. mi臋dzyczasie lu藕no i lapidarnie, zazwyczaj jednak nieprecyzyjnie donosi艂y gazety.
Na obrze偶ach kraju zacz臋艂y do艣膰 nie艣mia艂o pojawia膰 si臋 odbiorniki tzw. kryszta艂kowe, odbieraj膮ce silniejsze radiostacje, zazwyczaj d艂ugofalowe, z kraj贸w s膮siednich.
Za pocz膮tek radioamatorstwa w Polsce zwyk艂o si臋 uwa偶a膰 1922 rok. W tym bowiem roku zosta艂a oddana do u偶ytku silna stacja radiotelegraficzna dla potrzeb - mi臋dzy innymi - Polskiej Agencji Telegraficznej (PAT, dzisiejszy PAP), istniej膮cej od 1918 roku.
Fakt zbudowania tej stacji wzbudzi艂 zainteresowanie niekt贸rych kr臋g贸w spo艂ecze艅stwa, a m艂odziutki jeszcze Manczarski (p贸藕niejszy profesor {Politechniki Warszawskiej) zmontowa艂 w redakcji jednej z warszawskich gazet odbiornik lampowy, w kt贸rym w miejsce niedost臋pnego jeszcze w sprzeda偶y strojeniowego kondensatora zmiennego u偶y艂 wariometru cewkowego. Tak skonstruowany odbiornik przeszed艂 do historii polskiego radioamatorstwa.
Kiedy na prze艂omie 1921/1922 sprowadzono z zagranicy do Poznania pierwszy radioodbiornik, instalacja anteny, nota bene przecie偶 prostego longwire, trwa艂a dwa… tygodnie. Nie znaj膮c zasad dzia艂ania, odwzorowano jej pisemny opis niemal co do milimetra.
Mo偶e dziwi膰 fakt eksploatacji radioodbiornik贸w w tych latach przez osoby prywatne, ale w mi臋dzyczasie wiele si臋 od 1919 roku zmieni艂o. Od 1920 roku powsta艂a radiofonia publiczna i fakt ten wyra藕nie st臋pi艂 ostrze ustawy z 1919 roku. Na sporadyczne przypadki posiadania radioodbiornika cz臋sto patrzono przez palce. Og贸艂 spo艂ecze艅stwa mia艂 jednak pewne w膮tpliwo艣ci co do legalno艣ci takiego post臋powania i cz臋sto stowarzysza艂 si臋 w kluby walcz膮ce o prawo do radia. W 1925 roku na Kongresie Radioamator贸w w Pary偶u zbyt dowolnie przedstawiono takie kluby jako par excellence radioamatorskie, ale wymaga艂y tego 贸wczesne tendencje rozwojowe. Wkr贸tce zreszt膮 ruch radioamatorski zacz膮艂 si臋 u nas lawinowo rozwija膰, daj膮c realne podwaliny pod kr贸tkofalarstwo. Warto wi臋c przytoczy膰 niekt贸re wydarzenia do 1925 roku.
Szczeg贸lnie charakterystyczny by艂 rok 1923. Splot艂y si臋 w nim jeszcze mocniej dwie panuj膮ce w贸wczas opinie spo艂eczne: formalny zakaz eksploatacji radia przez osoby prywatne i coraz powszechniejsze mniemanie, i偶 ju偶 wkr贸tce zakaz ten zostanie uchylony wobec coraz bardziej narastaj膮cego przekonania o kulturowej i dydaktycznej roli radia, co w po艂膮czeniu z now膮, zapowiadan膮 ustaw膮 radiow膮 liberalizuj膮c膮 ten problem, mia艂o uczyni膰 posiadanie radioodbiornik贸w za og贸lnie dost臋pne.
W latach tych pojawi艂o si臋 u nas par臋 nadajnik贸w amatorskich o r贸偶nym profilu dzia艂ania. Nadawa艂y one na falach 艣rednich, je偶eli w og贸le nadawa艂y. S艂uchaj膮cych nie by艂o. Czy by艂o to kr贸tkofalarstwo? Wed艂ug przyj臋tych regu艂, kr贸tkofalarstwo polega na d膮偶eniu do uzyskania 艂膮czno艣ci dwustronnych albo s艂uchaniu takich stacji. By艂y to wi臋c pr贸by radioamatorskie, niezale偶nie od nieznajomo艣ci zasad prowadzenia korespondencji.
Wreszcie w pocz膮tkach czerwca 1924 roku ukaza艂a si臋 tak dawno oczekiwana ustawa radiowa, ale enigmatycznie reguluj膮ca spraw臋 amatorskich urz膮dze艅 nadawczych.
Powr贸t naszej delegacji na Mi臋dzynarodowy Kongres Radioamator贸w w Pary偶u w kwietniu 1925 roku znamionuje szereg istotnych wydarze艅, k艂ad膮cych podwaliny pod rozw贸j kr贸tkofalarstwa w Polsce. W rzeczy samej nie by艂o ono u nas znane, nale偶a艂o wi臋c zacz膮膰 od pocz膮tku.
Na wst臋pie wy艂ania艂a si臋 sprawa nazwy tej dyscypliny. W艂膮czenie jej og贸lnie do radioamatorstwa, jak to si臋 dzieje na ca艂ym 艣wiecie, niezbyt odpowiada艂o redakcji "Radio Amatora", a ta stanowi艂a g艂贸wny trzon delegacji. Chodzi艂o o to, 偶e coraz liczniejsi czytelnicy "Radio Amatora" budowali domowym sposobem proste odbiorniki radiofoniczne, za艣 zr贸wnanie z tak realizowanym radioamatorstwem bardziej skomplikowanej dziedziny radiokomunikacji kr贸tkofalowej, niezale偶nie od braku sprz臋tu i 贸wczesnej znikomej jeszcze ilo艣ci os贸b zainteresowanych, mog艂o os艂abi膰 popularno艣膰 "Radio Amatora" walcz膮cego z trudno艣ciami finansowymi. Dywagacje w tym wzgl臋dzie spowodowa艂y, 偶e przyj臋to nazw臋 "kr贸tkofalarstwo" jako najwy偶szy stopie艅 radioamatorstwa. Taka by艂a geneza s艂贸w "kr贸tkofalarstwo" i "kr贸tkofalowiec".
Ju偶 latem 1925 roku ukaza艂o si臋 na 艂amach "Radio Amatora" szereg artyku艂贸w popularyzuj膮cych kr贸tkofalarstwo z zach臋t膮 do nauki alfabetu Morse'a, tylko bowiem ta forma radiokomunikacji amatorskiej wchodzi艂a w贸wczas w rachub臋. Jesie艅 1925 roku przynios艂a pierwsze skutki. Kilku radioamator贸w, g艂贸wnie spo艣r贸d uczni贸w 艣rednich szk贸艂 warszawskich, cz臋sto cz艂onk贸w Harcerskiego Radioklubu, zainteresowa艂o si臋 kr贸tkofalarstwem na tyle, 偶e zacz臋li budowa膰 proste odbiorniki i nadajniki KF, si臋gaj膮c jednak po rad臋 w redakcji "Radio Amatora". Ta ostatnia pod naporem zainteresowanych sta艂a si臋 stopniowo jak gdyby zal膮偶kiem pierwszego w Polsce klubu kr贸tkofalowc贸w: przydzieli艂a znaki wywo艂awcze pocz膮wszy od TPAA, a nawet wyda艂a w艂asnym sumptem szablony kart QSL i po艣redniczy艂a w ich wymianie, co trwa艂o do ko艅ca 1926 roku, kiedy powsta艂y pierwsze u nas kluby kr贸tkofalowc贸w, kt贸re pocz膮tkowo by艂y klubami og贸lnopolskimi.
Za dat臋 narodzin kr贸tkofalarstwa polskiego uwa偶a si臋 powszechnie dzie艅 6 grudnia 1925 roku, a raczej pierwsze godziny po p贸艂nocy, kiedy m艂odemu nadawcy warszawskiemu pracuj膮cemu pod znakiem TPAX uda艂o si臋 przeprowadzi膰 pierwsz膮 dwustronn膮 艂膮czno艣膰 (QSO) ze stacj膮 zagraniczn膮 (N0PM) potwierdzon膮 nast臋pnie kart膮 QSL. Tadeusz Heftman TPAX nie bacz膮c na to, 偶e za p贸艂 roku sk艂ada matur臋, polowa艂 na QSO, gdy偶 tylko noce stwarza艂y takie mo偶liwo艣ci, a to wobec u偶ytej fali 110 m i QRP 3W przy zasilaniu pr膮dem zmiennym nie prostowanym (AC).
Rok nast臋pny przyni贸s艂 dalsze sukcesy. Wybijaj膮 si臋 zw艂aszcza W艂adys艂aw Wysocki TPAI i Ludomir Danilewicz TPAV. Na zorganizowanej w czerwcu 1926 roku I Og贸lnokrajowej Wystawie Radiowej w Warszawie wszyscy trzej, tj. 艂膮cznie z TPAX, otrzymali za wystawione odbiorniki i nadajniki z艂ote medale Wystawy, co nie przeszkodzi艂o, 偶e wystawione eksponaty zosta艂y im nast臋pnie skonfiskowane przez 贸wczesne w艂adze wskutek braku licencji, kt贸rych, nota bene, nikomu jeszcze nie wydano. Jest to charakterystyczny przyk艂ad niezrozumienia istoty kr贸tkofalarstwa, jakie cechowa艂o ustaw臋 radiow膮 z 1924 roku. Parafrazuj膮c znane porzekad艂o mo偶na powiedzie膰: jej tw贸rcy "s艂yszeli, 偶e bije dzwon, ale nie wiedzieli, w kt贸rym ko艣ciele".
Pocz膮tkowo euforia towarzysz膮ca pierwszym pr贸bom naszych kr贸tkofalowc贸w w drugiej po艂owie 1925 roku ust膮pi艂a w roku nast臋pnym objawom wyra藕nej stabilizacji.
W kwietniu 1926 roku TPAX uzyska艂 pierwsze w Polsce amatorskie dwustronne 艂膮czno艣ci DX-owe pracuj膮c z ameryka艅sk膮 stacj膮 U1AAO (p贸藕niejszym od 1929 roku W1AAO, gdy偶 w 1926 roku znak narodowo艣ciowy U nale偶a艂 jeszcze do USA) oraz Y2PM z Rawalpindi w 贸wczesnych Indiach (dzisiejszy Pakistan). By艂 to niew膮tpliwy sukces zwa偶ywszy ma艂膮 moc oraz fale 100 metrowe, kt贸rymi si臋 TPAX pos艂ugiwa艂. 艁膮czno艣ci te zosta艂y potwierdzone kartami QSL, kt贸rych fotograficzna odbitka zosta艂a zamieszczona w numerze grudniowym "Kr贸tkofalowca Polskiego" z 1935 roku, a to z uwagi na przypadaj膮cy w贸wczas jubileusz 10-lecia kr贸tkofalarstwa polskiego.
W parze z tymi sukcesami sz艂a dzia艂alno艣膰 popularyzatorska na 艂amach 贸wczesnych pism radioamatorskich pt. "Radio Amator" czy "Radiofon", a tak偶e w toku I Og贸lnokrajowej Wystawy Radiowej w Warszawie.
Wreszcie w ko艅cu 1926 roku zacz臋艂y przejawia膰 si臋 pierwsze oznaki samodzielnej dzia艂alno艣ci klubowej. Pe艂ni膮ca zast臋pczo t臋 rol臋 w latach na prze艂omie 1925-1926 redakcja "Radio Amatora" nie mog艂a ju偶 d艂u偶ej roli tej pe艂ni膰, gdy偶 sama znalaz艂a si臋 w tarapatach finansowych. W 1926 roku powsta艂 wi臋c Polski Klub Radio Nadawc贸w (PKRN) z siedzib膮 w Warszawie, o zamierzonej pocz膮tkowo dzia艂alno艣ci og贸lnopolskiej, z kt贸rej ze wzgl臋du na szczup艂e 艣rodki finansowe i personalne nie zdo艂a艂 zrealizowa膰 oraz powsta艂y niemal w tym samym czasie Lwowski Klub Kr贸tkofalowc贸w (LKK) o ambicjach klubu og贸lnopolskiego, co mu si臋 udawa艂o realizowa膰 tylko cz臋艣ciowo, cho膰 zyska艂 sobie du偶膮 popularno艣膰.
Postanowienia Konwencji w Waszyngtonie (patrz historia kr贸tkofalarstwa 艣wiatowego) umo偶liwiaj膮 sukcesywny rozw贸j kr贸tkofalarstwa i klub贸w oraz ich cz艂onk贸w. W dodatku kluby, kt贸rych ilo艣膰 wzros艂a do pi臋ciu, prowadzi艂y samodzieln膮 dzia艂alno艣膰, wr臋cz autonomiczn膮 i nie przejawia艂y ch臋ci do wsp贸艂pracy.
Rok 1928 ko艅czy er臋 dotychczasowego, m.in. naszego kr贸tkofalarstwa. Odchodz膮 w przesz艂o艣膰 znaki np. TP i inne, niekontrolowane pasma itd. Dzie艅 1 stycznia 1929 rozpoczyna nowy profil dzia艂alno艣ci kr贸tkofalarskiej. Na pasmach, ju偶 przecie偶 nowych (g艂贸wnie 7 MHz) pojawiaj膮 si臋 pierwsze SP. Przyj臋to prefiks SP3 jako prefiks og贸lnopolski.
Pojawiaj膮 si臋 g艂osy o konieczno艣ci zjednoczenia. Inicjatyw臋 przejmuje Instytut Radiotechniczny w Warszawie, plac贸wka naukowo-badawcza, a zw艂aszcza jej pierwszy dyrektor in偶. Janusz Groszkowski, wypr贸bowany przyjaciel kr贸tkofalowc贸w i p贸藕niejszy profesor Politechniki Warszawskiej.
Z dniem 1 stycznia 1929 zaczyna wychodzi膰 "Kr贸tkofalowiec Polski", miesi臋cznik ogniskuj膮cy rozproszone dotychczas nasze kr贸tkofalarstwo, a wkr贸tce Ministerstwo P. i T. wydaje pierwsze osiem licencji z prefiksem SP1 (SP3 by艂y to stacje nielicencjonowane).
Na dni 22-24 lutego 1930 roku zosta艂o zwo艂ane zebranie konstytuuj膮ce PZK - Polski Zwi膮zek Kr贸tkofalowc贸w. Uchwalono statut, prezesem wybrano J. Groszkowskiego oraz wytyczono dalsze kierunki rozwoju.
na podstawie tekstu SQ8BGQ
wg SP8HR (fragment ksi膮偶ki)
· Napisane przez sq9mli
dnia 04 listopada 2006 ·
Kategoria: R贸偶ne artyku艂y · 0 komentarzy ·
9797 czyta ·
sp9kaj.com 